Katarina Kragović – diplomirani novinar, hrani se debatama i kulturom, smatra mopsa svojom duhovnom životinjom

“Sazidaću ja vama teatar za sebe pa ćete biti sasvim zadovoljni”

Centar Beograda postoji već 146 godina, a prva velika zgrada izgrađena na Trgu Republike jeste Narodno pozorište. Nakon odlaska poslednjeg turskog vojnika iz tadašnje Kneževine Srbije, knez Mihailo je želeo da Srbija što pre uhvati korak sa naprednim delom Evrope I to putem unapređenja kulture. Tadašnja siromašna kneževina nije imala novca da teatar izgradi od novog materijala, već je za gradnju temelja nove zgrade iskoristila kamen od tek porušene Stambol kapije.

Zgrada Narodnog pozorišta u Beogradu podignuta je 1869. godine prema planovima arhitekte Aleksandra Bugarskog, na inicijativu kneza Mihaila rasporedu masa, horizontalnoj i vertikalnoj podeli površina i izabranim motivima površinske obrad uz rečenicu: “Sazidaću ja vama teatar za sebe pa ćete biti sasvim zadovoljni”. Kamen temeljac postavio je knez Milan.

Na 20.500 kvadratnih metara, smeštene su dve scene sa gledalištem od 600, odnosno 295 mesta. Tu je još i šest probnih sala, desetak magacina punih kostima (izrađeni u krojačnici samog pozorišta), scenske tehnike, šminkernice, kao I tehničke radionice. Sve ove prostorije povezane su uskim hodnicima u kojima je jako lako izgubiti se, ukoliko nemate vodiča – iako je pomoću njih moguće napraviti pun krug u samoj zgradi. Kod glavnog ulaza, nalazi se bista samog kneza Mihaila, osnivača pozorišta.

Lože i sada izgledaju kao i u 19. veku, sa potkovičastim rasporedom I ostavljaju vanvremenski utisak. Cela je u crvenom plišu, a još preovlađuju beli i zlatni motivi. Pod je od mermera, a na plafonu dvorane su gipsani ukrasi, kristalni lusteri, kao I  kompozicija Stepana Kolesnikova sastavljena iz dva dela – „Bahanala“ i „Talije sa četvoropregom“.

U suterenu pozorišta, u renoviranom prostoru nekadašnje kafane „Boemi“, nalazi se i Muzej Narodnog pozorišta. Stalnu postavku čini zbirka umetničko-istorijskih dela koja se odnose na istorijat rada i istaknute ličnosti u radu Narodnog pozorišta, kao I eksponati iz privatnih kolekcija. U ovom prostoru nalaze se i knjižara i suvenirnica, kao i četiri “touch-screen”-a na kojima se prikazuje prikupljena elektronska arhiva Narodnog pozorišta.

Narodno pozorište je jedina kulturna ustanova na svetu koja je podignuta na mestu jednog gubilišta. Već ta činjenica ukazuje na njegovu istrajnost i tešku istoriju. Svedočanstvo njegove vrednosti za srpsku kulturu jesu pogled sa prostrane pozornice istovremeno oduzima dah I stvara osećaj spokoja, kao I skromni, ali specijalizovani muzej koji ima za cilj da širi svest o nasleđu ovog teatra i spasi od zaborava velike umetnike srpske glumačke scene.

K.K.